نظم و اعتدال در عبادت

«نظم» در لغت، آراستن و میزان کردن و به رشته کشیدن جواهر را گویند کنار هم چیدن کلمات، برای به دست آوردن کلاهی موزون را نیز «نظم» می‌گویند که مقابل آن «نشر» است.[1] و در اصطلاح،‌عبارت است از انجام یافتن کارها به طور مرتب و قرار گرفتن آنها تحت حساب و برنامه به گونه‌ای که هر کار در مناسب‌ترین زمان و مکان انجام گیرد و تزاحم و تداخلی بین انجام کارها به وجود نیاید.

«اعتدال» نیز به معنای میانه‌روی در انجام کارهاست،‌به گونه‌ای که هر عمل، به مقدار نیاز و ضرورت، در زمان و مکان مناسب خودش انجام گیرد[2] و در انجام آن از کم کاری و زیاده‌روی پرهیز گردد.

خشوع در عبادت

یکی دیگر از فضایل ارزشمندی که در حوزة مسائل مربوط به اخلاق عبادی مطرح است، «خشوع»‌در عبادت است. «خشوع» عبارت است از ابراز فروتنی و تذلّل باطنی و ظاهری در قلب و جوارح، به گونه‌ای که آرامشی توأم با تواضع، توجّه کامل به خداوند و انقطاع از غیر او وجود انسان را فراگیرد.[1]

از رسول خدا (ص) پرسیدند، خشوع چیست؟‌حضرت فرمود:

«اَلَّتواضُعُ فِی الصَّلاةِ وَ أَنْ یُقْبِلَ الْعَبْدُ کُلَّهِ عَلی رَیَّهِ عَزَّوَجَلَّ»[2]

فروتنی در نماز و این که بنده با تمام قلبش متوجه پروردگارش باشد.

اخلاص در عبادت

«اخلاص» از نگاه دانشمندان اخلاق آن است که انسان قصد خود را در انجام اعمال و آلودگی و آمیختگی به غیر خدا خالص کرده و انگیزه‌ای جز تقرب به درگاه او نداشته باشد.[1]

نظام ارزشی حاکم بر دنیای بشرح به این صورت است که همواره ارزش یک عمل را با کوچکی،‌بزرگی،‌سادگی و دشواری آن می‌سنجد، کسی که کار بزرگتر، دشوارتر و پیچیده‌تری انجام دهد، پاداش بیشتری می‌گیرد و ارج زیادتری هم به کارش گذاشته می‌شود. در مقابل ، کارهای ساده‌تر و کوچکتر، مزد و ارزش کمتری دارند.

خداوند نیز در تعیین ارزش‌ اعمال بندگانش به همین معیارها توجه و عنایت دارد، لیکن این معیارها در نظام ارزشی الهی معیارهای منحصر به فرد نیستند، بلکه در درجة دوم اهمیّت قرار دارند. خداوند پیش از آن که کار بنده‌اش را از نظر سادگی و دشواری بسنجد، معیار دیگری را در ارزیابی اعمال انسان‌ها دخالت می‌دهد و آن «نیّت» است.

طهارت در عبادت

«طهارت» در لغت به معنای پاک بودن از پلیدی‌هاست و ضد آن «نجاست» به معنای ناپاکی است.[1] فطرت انسان، جویای پاکی و پاکیزگی بوده، از پلیدی و آلودگی منزجر و بیزار است. آیین مقدّس اسلام نیز به مقتضای انطباق و هماهنگی با فطرت الهی، برای مسألة طهارت و نظافت، اهمیّت بسیاری قائل شده، آن را از شرط عبادت و زیربنای دین دانسته است.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و اله می‌فرماید:

«بُنَیَ‌الدّینُ عَلَی النَّظافَةِ»[2]

دین بر پایة پاکیزگی استوار شده است.

عبادت و کمال انسانی

در درس گذشته معلوم شد که هدف اصلی از آفرینش انسان، رسیدن او به کمال است و سایر امور، از قبیل آزمایش، شناخت، عبادت، پذیرش رحمت الهی و همگی زمینه ساز رسیدن به این مقصد نهایی هستند.

اکنون باید دید کمال حقیقی و نهایی انسان چیست؟ آن مقصدی که اگر انسان به آنجا برسد به سعادت حقیقی خود نایل شده کجاست؟

کمال انسان به چیست؟

ساختار وجودی انسان را دو بعد جسم و روح تشکیل می‌دهد، لیکن از آنجا که حقیقت وجود وی، روح اوست، کمال نهایی‌اش نیز به روح او مربوط می‌شود،‌از این رو شناخت کمال نهایی انسان به وسیلة تجربة صرف یا عقل مستقل بدون استمداد از وحی امکان‌پذیر نیست.

عبادت ،هدف خلقت

عبادت که معادل فارسی آن پرستش است در لغت به معنای نهایت خواری و خضوع ‌آمده و به همین مناسبت به جادة پر رفت و آمدی که زیر پای رهگذران رام و صاف گشته می‌گویند: «طریق مُعَبَّد» و در اصطلاح، نوعی سپاسگزاری است که در آن نهایت خضوع و تعظیم انجام می‌گیرد و شایستة کسی است که نعمت‌های اصلی همچون؛ حیات و قدرت را به انسان بخشیده و او نیز جز خدا کسی نمی‌تواند باشد به همین دلیل، عبادت، مخصوص ذات مقدس اوست[1] چنانکه فرمود:

« وَقَضی رَبُّکَ اَلا تَعْبُدُوا اِلا ایّاهُ »[2]

پروردگارت حکم کرده که جز اورا نپرستید.

همچنین سر فصل دعوت پیامبران، فراخوانی مردم به پرستش خدای یگانه بود و در قرآن می‌‌خوانیم:‌

«وَ لَقَدْ بَعَثْنا فی کُلَّ اُمَّةٍ رَسُولا اَنِ اعْبُدُواللهَ وَ‌اجْتَنِبُوا الطّاعُوتَ »[3]

در هر امّتی پیامبری برانگیختیم که : «خدای یکتا را بپرستید و از طاغوت دوری گزینید.»

1- اهميت موضوع
اختلافات، نزاع ها و کشمکش ها، همواره يکي از رويدادهاي آ زاردهنده در مديريت و رهبري بوده و هست. غفلت از اين مهم، و عدم تلاش براي ايجاد وحدت در جمع همکاران، صدمات شکننده اي را بر پيکر مديريت و سازمان وارد مي سازد. چرا که وحدت و همدلي کارگزاران، انرژي هاي مادي و معنوي حوزه ي مديريت را در جهت دستيابي به اهداف رهبري متمرکز مي نمايد، و بالعکس، اختلافات و اصطکاک ها، انرژي ها و مقدورات بالفعل و بالقوه را ضايع مي کند، و در مسير پرداختن به امور فرعي و جنيبي، هدر مي دهد.

کلام شیخ زین العابدین مازندرانی
شیخ زن العابدین مازندرانی (متوفای 1309 ه .ق ) از شاگردان صاحب جواهر و شیخ انصاری و رئیس حوزه عملیه کربلادر کتاب ذخیره المعاد فی تکلیف العباد به دو سؤال پاسخ داده اند که توجه شمار با به آنها جلب می کنیم :
سؤال : حقیقت غنا در شرع چیست و دیگر آن که ، آیا غنا در مراثی امام حسین (ع) خواه هندی و خواه عجمی و خوه عربی و هم در قرآن خواندن ، نزد آن جناب جایز است یا نه ؟
جواب : بسم الله و له الحمد . غنا این است که در عرف بگویند که خوانندگی می کنند و در مراثی بدتر است. بلی ، اگر به طوری بخوانند که نگویند خوانندگی می کند و نگویند که مرثیه به طور خوانندگی می خواند ضرر ندارد . 
سؤال : صورت لهوی مرکب  از پستی  و بلندی با ترجیع یا بی ترجیع ، که در عرف خاص و عام ، همه ی آنها را غنا گویند ، اگر در مرثیه و قرآن و اذان داخل کنند و بخوانند ، خواندن و شنیدن جایز است یا نه ؟
جواب : جایز نیست ، بلکه در قرآن و اذان و مرثیه گناهش بیشتر است .

1-کلیات نوشتار
در این نوشتاردر صدد تشریح عوامل وروشهایی هستم که موجب قدرت روانی وتقویت روحیه می گردند.در بحث ها مربوط به مفهوم وضرورت شرح صدر روشن شد که در دو مقوله مهم ،محور اساسی این بحث است :
1-    مقوله ای بنام مشکلات ،مصاب وناملایمات.
2-    مقوله ای بعنوان (قدرت روحی )،برای برخورد صحیح با ناملایمات ومشکلات .
نکته اصلی در این مباحث ،(قدرت روحی )است ،وبحث از« مشکلات»،نکته ای  قهری وتبعی است ؛چرا که برای بیان اهمیت وضرورت شرح صدر ناچار باید از مشکلات وفشارها سخن گفت .

1-     مقدمه
در اين درس سه مطلب مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد:
مطلب اول: در پاره اي از روايات، سخن از (عجله در كار خير) بميان آمده است. اين قبيل احاديث چگونه تفسير مي شوند و مرادشان چيست؟
مطلب دوم: اگر عجله مورد تقبيح و مذمت است، سرعت در امور مورد ستايش و تشويق و تاكيد است. لذا مسئولان و مديران در كنار پرهيز از عجله، بايد به سرعت در امور هم عنايت داشته باشند.
مطلب سوم: شتابزدگي با همه قبحي كه دارد، در شرايطي استثنائي و اضطراري، نه فقط موقّتاً قباحت آن برداشته مي شود، كه لازم و ضروري نيز مي گردد.

چکیده
خدمت  رسانی از جمله اعمال صالحی است که به عنوان اولین خصیصه اصل اعیان در قرآن کریم مورد توجه و عنایت قرار گرفته است . ار آنجا که خدمت رسانی به عنوان یک صفت عالی نفسانی نقش هدایت گری را در حیات آدمی دارد فی نفسه سازنده اندیشه پاک آسمانی است که در زندگی انسان آثار و برکات فراوان مادی و معنوی به جای می گذارد . به اعتقاد نویسنده خدمت رسانی بر پایه اصولی استوار گردیده و دارای ارکانی می باشد که عبارتند از :
1): خدا شناسی و در حضور خداوند
2)معنا و سر انجام شناسی
3)علم و دانش .
واژگان کلیدی
خدمت ،خدا شناسی ، نهضت، علم و دانش .

در فرمان امام علی(ع) به مالک اشتر بارها شاهد بیان منطقی، استدلالی و توجیه مفاد فرمان و حقانیت آن برای مالک هستیم. تبیین چرایی یک دستور و بیان فلسفه و حکمت آن و اشاره به ریشه ها و عوامل یا پیامدها و آثار اجرا یا عدم اجرای آن و حتی تحلیل علل و عوامل اجرا یا ترک یک فرمان، براساس مبانی و حیانی، و نوشته معجزه گونه امام(ع) موج می زند.
وجود این استدلال ها در فرمان امام گویای چند حقیقت است:
1- نشانگر عظمت روح و ژرفای اندیشه امیر مؤمنان(ع) در فهم و بیان مطالب می باشد و این که آن چه دستور می دهد، از سر آگاهی و معرفت و با اشراف و منطق و حکمت آن می باشد.
2- گواه پای بندی آن حضرت به سخن آغازین خود در نامه، و صدور همه دستورات از موضع بندگی خدا(عبدالله) می باشد و در موضع بندگی باید بر منطق، برهان و بیان حجت در فهم و نیز عمل پای فشرد.