حاكم الهى و اقامه نماز

يكى از مشخصات حاكم الهى اقامه نماز است

خداوند متعال وقتى اميرمؤمنان علىرا به عنوان ولّى خود در آيه ولايت معرفى مى‏كند، خصوصيتى را كه براى او ذكر مى‏كند، اقامه نماز و اداء زكوة در حال ركوع است، مى‏فرمايد:

«اِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ اَمَنُوا الَّذيِنَ يُقِيمُونَ الصَّلوةَ وُ يُؤتُونَ الزَّكوةَ وَ هُم راكِعُونَ(۱)». ولى و رهبر شما تنها خدا و پيامبر او و آنها كه ايمان آورده‏اند و نماز را بر پا مى‏دارند و در حال ركوع، زكوة مى‏پردازند، مى‏باشند.

آيه مذكور در شأن علىبنا به قول شيعه و سنى نازل شده است. و براى كسب اطلاع بيشتر مى‏توانيد به تفسير الميزان جلد ۶ صفحه ۳۴-۱۹ مراجعه فرمائيد.

نماز و رابطه آن با امر به معروف و نهى از منكر

كسى كه مى‏خواهد امر به معروف نمايد، بايد خود معروف را بشناسد و عامل به آن باشد و در اين ميان نماز به عنوان بزرگترين فريضه الهى، معروفترين آنان بشمار مى‏رود.

«يَا بُنَىَّ اَقِمِ الصَّلوةَ وَ أمُرْ بِالْمَعْرُوفِ واَنَهُ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اصْبِرْعَلَى مَا اَصابَكَ اِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ اْلأُمُورِ(۲)» پسرم نماز را بر پا دار و امر به معروف و نهى از منكر كن و در برابر مصائبى كه به تو مى‏رسد، با استقامت و شكيبا باش، كه اين از كارهاى مهم و اساسى است.

لقمان، فرزندش را امر به نماز مى‏كند، چرا كه مهمترين پيوند با خالق است و قلب و روح را مصفىّ و زندگى را روشن مى‏كندو آثار گناه را از جان مى‏شويد و نور ايمان را در


۱- سوره مائده آيه ۵۵٫

۲- سوره لقمان، آيه ۱۷٫

(۴۱)


سراسر قلب پرتوافكن ساخته و انسان را از فحشا و منكرات باز مى‏دارد.

«قَالَ لَقْمَانَ لَاَبنه: يا بُنَىَّ اَقِمِ الصَّلوةَ فِاِنَّها مِثْلَيْهَا فِى دِينِ اللَّهِ كَمَثَلِ عَمُودِ فُسْطَاطٍ فَاِنَّ الْعَمُودَ اِذَا اسْتَقَامَ نَفَعَتِ الْأَطْنَابِ وَ اْلاَوْتَادِ و الضِّلالِ وِ اِنْ لِمْ يَسْتَقِمْ لَمْ يَنْفَعْ وَ تَدٌ وَ لاطَنَبٌ وَ لَاظِلالٌ» اى پسرم نماز را به پاى دار، بدرستيكه مثل نماز در دين خدا، مانند عمود بزرگ است، پس به درستى كه هنگامى كه استقامت داشته باشد، طنابها و ميخهاى بلند و سايبانها مفيد واقع مى‏شود و سود مى‏بخشد و اگر عمود خيمه بر پا نايستد، ميخ و طناب و سايبان سودى ندارد.

ركوع و سجود با اهميت‏ترين قسمت نماز

«يَا اَيُّهَاالَّذيِنَ امَنُواارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَاتِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ(۱)» اى كسانيكه ايمان آورده‏ايد، ركوع كنيد و سجود به جا آوريد و پروردگارتان را عبادت كنيد و كار نيك انجام دهيد تا رستگار شويد.

بيان دو ركن ركوع و سجود ميان افعال نماز به خاطر اهميت فوق العاده آنهاست.

اميرمؤمنان علىمى‏فرمايد «نَعْمَ الْعِبادَةُ السُّجُودُ وَ الَّركُوعُ(۲)» بهترين عبادتها ركوع و سجود است و همچنين مى‏فرمايد: «لَايُقَرَّبُ مِنَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ لِأَ كْثَرَةِ السُّجُودِ وَ الُّركَوعِ(۳)» هيچ چيزى مانند ركوع و سجود بسيار شما، را به خدا نزديك نمى‏كند.

قال على : «اَلسُّجُودُ الجِسْمَانِى: هُوَ وَضْعُ عَتَائِقِ الوُجُوهِ عَلَى


۱- سوره حج، آيه ۷۷٫

۲- تصنيف غرر الحكم و دررالكلم حديث ۳۵۵۵٫

۳- تصنيف غررالحكم و دررالكلم حديث ۳۳۵۶

(۴۲)


التُّرابِ وَ اسْتِقْبَالُ الْاِرضِ بِالَّراحَتَيْنِ وَ الْكَفَّيْنِ وَ اَطْرَافِ الْقَدَمَيْنِ مَعَ خُشُوعِ الْقَلبِ وَ اِخْلاصِ الِنّيَّةِ.

وَالسِّجُودُ النَّفسَانِى: فَراغَ الْقَلْبِ مِنَ الفَانِيَاتِ وَ اْلِاقْبَالُ بِكُنْهِ الهِمَّةِ عَلَى الباقِياتِ وَ خَلْعَ الكِبْرِ وَ الْحَمِيَّةِ وَ قَطْعُ الْعَلاَئِقِ الدُّنيَويَّة وَ التَّحَلَّىِ بِالْخَلاَئِقِ النَبَويُّهِ(۱)».

سجود بر دو قسم است: سجود جسمانى و سجود نفسانى.

سجود جسمانى: اين است كه صورتهايشان را بر خاك قرار دهند و به سوى زمين روى آورند، به گونه‏اى كه دو كف دست و دو زانو و دو سر انگشتان بر روى زمين باشد و اين عملشان توأم با خشوع قلب و خلوص نيت است.

سجود نفسانى: آن است كه قلب از آنچه فانى شدنى است، فارغ شود و جز به ياد خدا متوجه چيز ديگر نباشد و با تمام همّت خويش، بسوى آنچه باقى مى‏ماند، روى آورد و قلب را از كبر و تعصب خالى كند و از علائق پست دنيا جدا شود و وجود خويش را به وجودات بلند و رفيع روشن سازد.

نماز ايجاد توجه و ترس از خدا مى‏كند

خداوند متعال ما را امر مى‏كند كه در هنگام وصيت، دو نفر را بر آن شاهد بگيريد و وارثان نيز هنگام شهادت خواستن از آنان اگر در صدق گفتارشان شك و ترديدى راه دادند، آنان را امر به نماز كرده و بعد از نماز قسم دهند، تا جز به حقيقت چيزى بر زبان جارى نكنند، قرآن كريم در اين زمينه مى فرمايد: «فَأصبَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبسُونَهُمَا مِن بَعْدِ


۱- تصنيف غرر الحكم و دررالكلم حديث ۳۳۵۰ و ۳۳۵۱٫

(۴۳)


الصَّلَوةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ(۱)» اگر مسافرت كرديد و مرگ شما فرا رسد، دو نفر را از غير، شاهد بگيريد و اگر هنگام اداى شهادت در صدق گفتارشان شك كرديد، آنها را بعد از نماز نگاه مى‏داريد، تا سوگند ياد كنند، كه ما حاضر نيستيم حق را به چيزى بفروشيم… .


جستجو